Tadeusz Chmielewski

Tadeusz Chmielewski urodził się 7 czerwca 1927 roku w Tomaszowie Mazowieckim. Zyskał uznanie jako twórca komedii wojennych, łączących treści propagandowe z liryką i tradycjami ludowymi, a także jako jeden z najważniejszych polskich autorów debiutujących w epoce powojennej.

Podczas II wojny światowej uczęszczał do szkoły zawodowej, dorabiał jako czeladnik ślusarski i był żołnierzem AK i NSZ. Po wojnie wyjechał do Świnoujścia, zdawał maturę eksternistycznie w Szczecinie, a w 1954 roku ukończył Państwową Wyższą Szkołę Filmową, będąc w jednej grupie z Kazimierzem Kutzem i Januszem Morgensternem.

Zadebiutował w 1957 roku surrealistyczną komedią Ewa chce spać, która odniosła artystyczny sukces i zdobyła Złotą Muszlę na Festiwalu Filmowym w San Sebastián. Po latach odniósł kolejny sukces komediowy, najpierw w kręgu kryminalno-komediowym Walet pikowy (1960) i Dwaj panowie N (1961), a następnie w 1963 roku zrealizował Gdzie jest generał..., innowacyjną w polskiej kinie farsę o desercie z Ludowego Wojska Polskiego, która zyskała pochlebne recenzje publiczności i krytyków.

Największy rozgłos przyniosła mu trzykrotnie seria wydarzeń związana z Jak rozpętałem drugą wojnę światową (1969) – komedią o warszawskim cwaniaku; popularność tej formy dramatyczno-komediowej została później wykorzystana w kolejnych projektach. W późniejszych latach Chmielewski zrealizował mniejsze osadzone we współczesności komedie, takie jak Pieczone gołąbki (1966) i Nie lubię poniedziałku (1971). Z czasem reżyser zrezygnował z kontynuowania tego gatunku po filmie Wiosna, panie sierżancie (1974).

W 1983 roku powrócił do adaptacji literackich, kierując projekt Wierna rzeka na podstawie powieści Stefana Żeromskiego; film napotkał na cenzurę i do kin trafił z opóźnieniem w 1987 roku, za co Chmielewski został nagrodzony na Festiwalu Polskich Filmów Fabularnych za reżyserię. Po transformacji ustrojowej kontynuował pracę w przemyśle filmowym jako producent i scenarzysta, m.in. przy U Pana Boga za piecem, napisanym pod pseudonimem Zofia Miller, oraz przy innych projektach koprodukcyjnych i telewizyjnych. Znalazł także miejsce w środowisku Stowarzyszenia Filmowców Polskich, gdzie w latach 1983–1987 pełnił funkcję wiceprezesa, a w latach 1987–1989 był członkiem Komitetu Kinematografii. Zmarł 4 grudnia 2016 roku; pochowano go na Powązkach w Warszawie, w Alei Zasłużonych.