Maryla Marchewianka

Nauczycielka i uczona polska, doktor botaniki
18.10.1897 13.10.1939 Tomaszów Mazowiecki

Biografia

Maryla Marchewianka urodziła się w 1897 roku w Tomaszowie Mazowieckim jako córka Mordka Marchewa i Etty z domu Tempel; była kuzynką Stefanii Marchew-Tuwimowej i małżonką poety Juliana Tuwima. Przez lata figurowała w dokumentach z imieniem Maria (Marja), a właściwe imię Maryla przywrócono dopiero w 1928.

W latach 1907–1915 uczęszczała do Szkoły Żeńskiej Towarzystwa im. Elizy Orzeszkowej w Łodzi; po dodatkowym komplecie maturalnym zdała egzamin dojrzałości 26 czerwca 1917 roku. W lutym 1919 rozpoczęła studia botaniki na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego. W roku akademickim 1923/1924 była słuchaczką Studium Pedagogicznego macierzystej uczelni. W latach 1922–1924 brała udział w pracach Zakładu Botanicznego im. Edwarda Janczewskiego, nad bałtyckim odcinku Bałtyku pod kierunkiem Kazimierza Roupperta. W 1922 uczestniczyła w wyprawie naukowej nad Bałtyk.

W październiku 1924 uzyskała absolutorium. 10 marca 1928 obroniła na Wydziale Filozoficznym Uniwersytetu Jagiellońskiego doktorat z filozofii w zakresie botaniki na podstawie pracy Ze studjów nad glonami polskiego Bałtyku. Promotorem był profesor Władysław Szafer, rezultaty były jednak efektem badań prowadzonych wcześniej u Roupperta.

1 marca 1930 uzyskała dyplom nauczyciela szkół średnich – przedmiot główny biologia, drugi przedmiot główny filozofia, język wykładowy polski – wydany przez Państwową Komisję Egzaminacyjną w Krakowie dla Kandydatów na Nauczycieli Szkół Średnich.

W roku 1925 podjęła pracę w charakterze nauczycielki przyrodoznawstwa w łódzkim Gimnazjum Żeńskim im. Orzeszkowej. Od roku akademickiego 1934/1935 obowiązki nauczycielki łączyła z posadą starszego asystenta na Wydziale Matematyczno-Przyrodniczym Wolnej Wszechnicy Polskiej (oddziału łódzkiego) u boku prof. Marii Skalińskiej. Prowadziła ćwiczenia z botaniki ogólnej i systematycznej, z systematyki roślin niższych, z anatomii i morfologii roślin, a także miała powierzony nadzór nad salą ćwiczeń z botaniki. Zarówno w gimnazjum, jak i w Wolnej Wszechnicy Polskiej, pracowała do roku 1939.

Do jej osiągnięć naukowych należy podanie nowych stanowisk kilku gatunków glonów na polskim odcinku Bałtyku oraz opisanie nowych szczegółów z morfologii krasnorosta Ceramium diaphanum. W rozprawie doktorskiej usiłowała opisać nowy gatunek zielenicy Endoderma Roupperti, opis okazał się jednak niewystarczający.

Opisane przez nią taksony oznaczane są w klasyfikacjach botanicznych jej nazwiskiem skrótem Marchew., np. Pringsheimiella scuttata (Reinke) Marchew. in Spraw.

Wykaz publikacji: Ogłosiła trzy prace naukowe, z czego dwie weszły w skład dysertacji doktorskiej: Przyczynek do morfologii Ceramium diaphanum z Gdyni (Kosmos, 1924); Z flory glonów polskiego Bałtyku (Sprawozdania Komisji Fizjograficznej Polskiej Akademii Umiejętności, 1925); Ze studjów nad glonami polskiego Bałtyku (Czasopismo Przyrodnicze, 1927).

Członkostwo: Od stycznia 1927 należała do Towarzystwa Przyrodniczego im. Stanisława Staszica w Łodzi, w latach 1930–1938 była członkinią zarządu tego Towarzystwa. Przed 1926 wstąpiła też do Polskiego Towarzystwa Botanicznego. 10 czerwca 1927 Wydział III Matematyczno-Przyrodniczy Polskiej Akademii Umiejętności zatwierdził jej kandydaturę na współpracowniczkę Komisji Fizjograficznej.

Okoliczności śmierci: 25 września 1939 roku została aresztowana wraz z ojcem przez hitlerowców. Mordka Marchew, znany działacz społeczny i syjonistyczny, znalazł się na listach osób wrogich wobec narodowego socjalizmu, sporządzonych przez folksdojczów niemieckich z Łodzi. Ojciec Maryli został skazany na śmierć za przynależność do ugrupowania syjonistycznego i rozstrzelany 13 października 1939 roku. Prawdopodobnie tego samego dnia została rozstrzelana jego córka Maryla Marchewianka. Miejsce pochówku ojca i córki pozostaje nieznane.

Zobacz pełny artykuł na Wikipedii

Osiągnięcia

Podanie nowych stanowisk kilku gatunków glonów na polskim odcinku Bałtyku.
Opisanie nowych szczegółów morfologii krasnorostu Ceramium diaphanum.
Próba opisania nowego gatunku zielenicy Endoderma Roupperti (opis okazał się niewystarczający).
Członkostwo w Towarzystwie Przyrodniczym im. Stanisława Staszica w Łodzi (1927–1938) oraz członkostwo w Polskim Towarzystwie Botanicznym (przed 1926).

Ciekawostki

Przez ponad trzydzieści lat życia figurowała w dokumentach z imieniem Maria (Marja); dopiero w 1928 przywrócono właściwe imię Maryla.
Była żoną poety Juliana Tuwima.
Ojciec Maryli, Mordka Marchew, był działaczem społecznym i syjonistycznym; został rozstrzelany w październiku 1939.

Udostępnij