Henryk Piasecki
Biografia
Henryk Piasecki, właściwie Izrael Chaim Pesses, urodził się 24 września 1905 roku w Tomaszowie Mazowieckim. Był synem tomaszowskiego krawca Mordki vel Marka Pessesa i Rajzli vel Rozalii z d. Blankiet. Ukończył cheder tomaszowski; w 1919 zdał egzaminy do 8-klasowego Humanistycznego Koedukacyjnego Gimnazjum Stowarzyszenia Kupców w Tomaszowie Mazowieckim, a w 1926 ukończył szkołę. W latach 1922–1923 był członkiem Ha-Szomer Ha-Cair, w wyniku czego zerwał więzy z tradycją żydowską. W 1925 zapisał się do Komunistycznego Związku Młodzieży Polskiej, a w maju 1926 do Komunistycznej Partii Polski.
2 maja 1926 za udział w pochodzie pierwszomajowym został aresztowany przez policję i osadzony w areszcie w Piotrkowie Trybunalskim. Maturę zdawał dzięki wstawiennictwu dyrekcji szkoły i Leona Witolda Maya. W lipcu 1926 ponownie aresztowany za działalność komunistyczną, ostatecznie uniewinniony w październiku 1926. W 1926 rozpoczął studia prawnicze na Uniwersytecie Warszawskim, w 1929 przeniósł się na pedagogikę, lecz studiów ostatecznie nie ukończył i został skreślony z listy studentów w 1934.
W czasie studiów był aktywnym działaczem KZMP i KPP, m.in. sekretarzem dzielnicowym KZMP w Tomaszowie Mazowieckim, Warszawie-Mokotowie i Warszawie-Woli, sekretarzem warszawskiego Wydziału Propagandy i Agitacji. W latach 1931–1933 kierował Centralnym Wydziałem Propagandy i Agitacji KZMP. W 1933 wyjechał do Łodzi, od grudnia 1933 mieszkał w Siedlcach, od stycznia 1934 w Lublinie. Tam został aresztowany i skazany na 3 lata pozbawienia wolności za działalność komunistyczną. Został zwolniony na mocy amnestii w styczniu 1936. Następnie pracował fizycznie i jako buchalter.
We wrześniu 1939 uciekł na wschód, dzięki czemu ocalał, podobnie jak jego młodszy brat Michał Piasecki (1919–2002). Od listopada 1939 do czerwca 1941 pracował jako nauczyciel w Kowlu. W lipcu 1940 ożenił się, w 1941 urodził mu się syn Eryk. Po wybuchu wojny sowiecko-niemieckiej został ewakuowany na wschód; w latach 1942–1944 był robotnikiem przymusowym w Batalionie Budownictwa Kolejowego (tzw. strojbat) przy budowie linii z Astrachania do Wolksa. Od sierpnia 1944 przebywał w Moskwie, do lutego 1945 pracował w Rozgłośni im. Tadeusza Kościuszki w Moskwie.
W lutym 1945 przyjechał do Polski (od tego czasu posługiwał się nazwiskiem Henryk Piasecki). Od marca 1945 mieszkał w Warszawie, w tym samym miesiącu został przyjęty do służby w Ministerstwie Bezpieczeństwa Publicznego, pełnił kolejno funkcje zastępcy kierownika Sekcji II Wydziału II Departamentu III, kierownika Sekcji I Wydziału III Departamentu I (od lipca 1945), kierownika Wydziału I Departamentu V (od listopada 1945). W listopadzie 1945 awansował na porucznika, w kwietniu 1946 na majora, w lipcu 1949 na podpułkownika. W styczniu 1950 został Naczelnikiem Wydziału I Departamentu I MBP, od marca 1950 do listopada 1950 był drugim wicedyrektorem Biura Specjalnego MBP, od grudnia 1951 do listopada 1953 zastępcą dyrektora Departamentu X MBP. W tej ostatniej roli uczestniczył w śledztwie w sprawie Hermanna Fielda.
30 listopada 1953 został zwolniony ze swojego stanowiska, powołano go na stanowisko zastępcy dyrektora Departamentu Szkolenia MBP. Funkcję tę pełnił do 9 grudnia 1954. Od 1 stycznia 1955 był zastępcą dyrektora Departamentu Kadr i Szkolenia Komitetu ds. Bezpieczeństwa Publicznego. Po kilku nieudanych próbach odejścia z organów bezpieczeństwa oraz krytyce stalinizmu, 31 grudnia 1956 został zwolniony z pracy MBP.
Od marca do października 1957 pracował w Redakcji Zagranicznej Polskiej Agencji Prasowej, od listopada 1957 do grudnia 1958 był redaktorem naczelnym Głosu Olsztyńskiego, od maja 1959 do maja 1968 kierował działem ideologicznym Życia Partii. Tę ostatnią pracę łączył z zatrudnieniem od 1964 w Zakładzie Historii Partii, tam przygotował do druku monografię KPP wobec przewrotu majowego i dyktatury Józefa Piłsudskiego, która ostatecznie nie ukazała się z powodu kampanii antysyjonistycznej.
W latach 1971–1983 pracował w Żydowskim Instytucie Historycznym, gdzie poświęcił się pracy naukowo-badawczej. W Biuletynie ŻIH opublikował wiele artykułów, m.in. Feliks Perl, Herman Diamand i Przeciwieństwa ideologiczne między Poalej Syjon a Bundem. Wydał także dwie książki: Żydowska organizacja PPS 1893-1907 oraz Sekcja Żydowska PPSD i Żydowska Partia Socjalno-Demokratyczna 1892-1919/20. W 1980 wstąpił do NSZZ „Solidarność”, pozostając jednocześnie członkiem PZPR.
Pochowany na cmentarzu żydowskim przy ul. Okopowej w Warszawie (kwatera 8).