Fryderyk Emanuel Herman Benni
Biografia
Fryderyk Emanuel Herman Benni (ur. 13 lutego 1834 w Tomaszowie Mazowieckim, zm. 15 maja 1900 w Warszawie) znany był jako „Bennek z Tomaszowa” - pastor ewangelicki, pedagog i lektor języka angielskiego w Uniwersytecie Warszawskim, a także redaktor czasopism.
Był najstarszym synem tomaszowskiego pastora Jana Jakuba Benniego (1800–1863) i Angielki Marii Anny White (1800–1874). Miał dwie siostry i dwóch braci: Artura Wilhelma (1839–1867) i Karola (1843–1916). Ukończył ewangelicką szkołę elementarną w Tomaszowie Mazowieckim, a następnie gimnazjum w Radomiu oraz w Piotrkowie Trybunalskim, gdzie uzyskał świadectwo dojrzałości w 1853 roku.
W latach 1854–1858 studiował teologię w Uniwersytecie w Dorpatcie (ob. Tartu, Estonia). Po studiach przebywał wraz z bratem Arturem w Londynie, gdzie na krótko podjął pracę jako referent spraw słowiańskich w British Museum (1858–1859). W 1859 został ordynowany i objął stanowisko wikariusza w Warszawie. W latach 1859–1862 pracował tamże jako nauczyciel w 5-klasowej Szkole Powiatowej. W 1861 przystąpił pod kierunkiem ks. Leopolda Otto do opracowania nowego polskiego śpiewnika kościelnego (wydanego w 1866). Należał do grona młodej inteligencji warszawskiej, pozostającej pod wpływem narodowych poglądów Edwarda Jürgensa. Kiedy w 1862 podjęto tworzenie Szkoły Głównej Warszawskiej, margrabia Aleksander Wielopolski namówił Benniego, by podjął starania o katedrę filozofii. Profesorem filozofii na uczelni warszawskiej uczyniono jednak Henryka Struve. W 1863 po śmierci ojca Herman Benni powrócił do Tomaszowa Mazowieckiego i objął stanowisko administratora i od 12 II 1865 r. proboszcza w tutejszej parafii ewangelickiej. W 1870 został przeniesiony do Kalisza. Opublikował po rosyjsku wspomnienie o młodszym bracie Arturze Wilhelmie. W 1872 opuścił szeregi duchownych i przeniósł się do Warszawy.
Nauczyciel, dyrektor szkoły: W latach 1872–1880 pracował jako lektor języka angielskiego w Uniwersytecie Warszawskim. Uczył także języków obcych w gimnazjach warszawskich. W 1880 Benni otworzył w Warszawie prywatną średnią szkołę męską 6-klasową, która zatrudniała wybitnych nauczycieli-Polaków (m.in. Piotra Chmielowskiego, Karola Dunina, Adolfa Dygasińskiego, Ignacego Radlińskiego, Władysława Smoleńskiego, Ludwika Straszewicza), a poziomem nauczania przewyższała inne placówki. Szkoła mieściła się przy skrzyżowaniu Alej Jerozolimskich i Marszałkowskiej (w okolicach dzisiejszego hotelu Novotel). Została ona zamknięta przez kuratora Apuchtinę w 1885 pod pretekstem niedozwolonego nauczania języka polskiego w klasach niższych; represje ujawnił inspektor Kryłow podczas wizytacji. Wskutek tych represji Benniego przeniesiono w 1886 do Dorpat, gdzie pracował jako nauczyciel języka francuskiego i angielskiego w tamtejszym gimnazjum realnym (1886–1891). W 1891 powrócił do Warszawy. W ostatnich latach był lektorem języka angielskiego i francuskiego, a nadto sekretarzem konsulatu angielskiego w Warszawie. Benni należał wraz z młodszym bratem Karolem do inicjatorów budowy pomnika Adama Mickiewicza w Warszawie na setną rocznicę urodzin poety (odsłonięcie pomnika nastąpiło 24 XII 1898 r.). Był także stałym uczestnikiem salonów Jadwigi Łuszczewskiej (Deotymy).
Redaktor czasopism: Równocześnie był redaktorem „Kurier Warszawski” (od 14 I 1873 do 14 V 1876) i czasopisma „Ateneum” (w latach 1876–1880). Później redagował także „Gazetę Świąteczną”, przeznaczoną dla wsi.
Zgon, Pogrzeb: Umarł 15 V 1900 roku w Warszawie. Został pochowany na cmentarzu ewangelicko-augsburskim w Warszawie (aleja 9 nr 74). Adolf Dygasiński wygłosił mowę pogrzebową (druk w Tygodniku Ilustrowanym 1900, nr 27, s. 523-524), podkreślając jego wielką skromność, gołębią łagodność, miłość dla bliźnich, pogodę ducha mimo licznych przeciwności, gustowanie w towarzystwie wykwintnym, niechęć do światowej kariery i pogoni za sukcesem. Oddanie Benniego pracy dydaktyczno-wychowawczej docenili jego uczniowie. Na nagrobku widnieje napis: „Zacnemu swemu Dyrektorowi / w dowód wiernej pamięci / wdzięczni wychowańcy”. W 1867 poślubił Olgę Matyldę z Moesów (1840–1886), pozostawił siedmioro dzieci: Lenorę Foland (1870–1941) i sześciu synów: Pawła (ok. 1868–1928), Artura Jerzego (1871–1936), Feliksa (1872–1930), Witold (1873–1937), Stefana (1875–1931) i Tytusa Juniusa White’a (1877–1935).